Folia.nl weekblad

Dijkgraaf -Folia 11: In de vallei van 't piepkuiken

In de vallei van ’t piepkuiken

De leerstoel van de Vallei van ’t Piepkuiken. Mmm, dan klinkt Chaire de la Vallée-Poussin toch beter. Deze weken geeft uw columnist gastcollege in Leuven. In Nieuw-Leuven, om precies te zijn. Of, zoals ze daar zelf zeggen, Louvain-la-Neuve.
De universiteit van Leuven is de oudste van de Lage Landen. Gesticht in 1425, 150 jaar voor Leiden. Lange tijd was de Leuvense universiteit, die midden in Vlaams-Brabant ligt, Franstalig – net als alle andere universiteiten en de betere middelbare scholen in België. Tijdens de emancipatie van het Vlaamse taalgebied werd deze situatie steeds moeilijker houdbaar. In 1970 werd besloten tot een complete boedelscheiding en werd er een nieuwe Waalse campus gebouwd, zo’n 30 kilometer verderop, net over de taalgrens. Omdat daar tussen de lieflijke heuvels van Waals-Brabrant niet veel te beleven was, werd er meteen ook maar een stad bijgebouwd. Nu zijn beide universiteiten erfgenaam van de oude stammoeder. Als twee koningszonen die het rijk hebben moeten verdelen, waarbij een het oude antiek mocht houden en de ander voor zichzelf is begonnen.
Kan het ingewikkelder? Ja, want de twee Leuvense zonen zijn gelukkig beide katholiek gebleven. Met drie taalgemeenschappen, drie gewesten en drie typen onderwijs (katholiek, vrij en rijks) zijn er nog veel meer mogelijkheden. Gelukkig dat er genoeg Belgische universiteiten zijn om van iedere soort op z’n minst één te hebben. Niet eenvoudig voor de argeloze bezoeker.
Mijn eerste wetenschappelijke bezoek aan België betrof een conferentie over zwarte gaten in Brussel. De uitnodiging was in het Engels gesteld en sprak over de Free University of Brussels. Dat was dan ook wat ik tegen de Bulgaarse taxichauffeur zei, die mij vervolgens keurig naar de campus bracht. ‘Vrije Universiteit Brussel’ zei het toegangsbord. Toen ik het fysicadepartement gevonden had, zag ik echter nergens conferentiegangers. Waar was de gebruikelijke drukte? Was de sessie al begonnen? Gek, ook geen posters. Bij navraag bleek niemand te weten waar ik het over had. Een conferentie over zwarte gaten? Hier? In Brussel? Nee, hoor.
Geheel confuus liep ik over de campus, totdat ik een hoog hek zag met een klein poortje. Daar doorheen gegaan bevond ik mij plotseling op het terrein van de Université Libre de Bruxelles. En, jawel, ook daar was een natuurkundeafdeling. Het begon mij te dagen. Ik zag inderdaad al snel de vertrouwde posters en collega’s. Het was alsof ik in een andere wereld was getreden. Ik was in ieder geval op tijd om mijn voordracht te geven. In het Engels.

Robbert Dijkgraaf is universiteitshoogleraar mathematische fysica