Folia.nl weekblad

Dijkgraaf - Folia 9: Zenmoment

Zenmoment

Het leven van uw correspondent speelt zich tussen uitersten af. Zo was ik afgelopen week te gast bij de feestelijke opening van het grootste experiment ter wereld, de deeltjesversneller in Genève – u weet wel die machine van 6 miljard waar onlangs 600 meter heliumpijp is geëxplodeerd. Zoiets als Mentos in een colafles, maar dan op een iets grotere schaal. Ja, het blijven jongetjes. Als Nederlandse delegatie voelden we ons allemaal héél belangrijk toen we onder motorescorte op weg waren naar de Franse eerste minister en de Zwitserse president.
De dag daarop stond ik naast de burgermeester van Madurodam, de 17-jarige Tahita Ringers, om daar een miniatuurversie te onthullen van het Trippenhuis, het statige grachtenpand waar de 200-jarige Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen zetelt. Het deed me wel pijn dat het Trippenhuisje naast het Leidse Academiegebouwtje aan het Rapenburgje was geplaatst.
Dat bezoek aan Madurodam bracht vele herinneringen boven. Bijvoorbeeld aan een verblijf in Japan waar we vele tempels in Kyoto bezochten. Pas daar werd het me duidelijk dat die bekende Japanse rotstuinen rond de tempels ook bedoeld zijn als miniaturen. De witte kiezelbedden zijn woeste oceanen, de met mos begroeide stenen zijn tropische eilanden, de afgeknepen heggen wilde oerwouden. Een prachtige manier om de natuur tot de menselijke maat terug te brengen.
Hoogtepunt was het bezoek aan de beroemde rotstuin van de Ryoan-ji tempel. Het is een rechthoekige kiezelbak waarin 15 grillige rotsen liggen. Vanuit welk perspectief je ook kijkt, er zijn er nooit meer dan 14 te zien. Een schaalmodel van de Japanse archipel. O, de gewijde sfeer, de stilte, de devotie. Het mystieke Oosten! Slechts aan een handjevol monniken is het toegestaan om iedere dag een nieuw geraffineerd strepenpatroon in de kiezelzee te harken. Op fluisterende toon stonden we stil bij dit ultieme Zen-moment.
Totdat we plotseling in gebroken Engels met een onvervalst Nederlands accent hoorden zeggen: ‘O, yes, that are very nice rocks!’ Een boomlange zakenman, blonde kop, blozende wangen, verkeerde das, werd door twee Japanse collega’s een lange houten hark in de hand geduwd. Ja, hoor, hij mocht namens een Eindhovense lampenfabriek ook een partijtje gaan harken. Natuurlijk! Ha, ha, ha, zomaar zijn initialen in het zand schrijven: Bot de Boer. Alles voor de ondertekening van een mooi contract. Daarna gingen ze vast een jolige theeceremonie houden, lollig pijl en boogschieten en dan hijsen met een paar geisha’s.
Graffiti – dat heb ik in Madurodam nog niet gezien.

Robbert Dijkgraaf is universiteitshoogleraar mathematische fysica.