Folia.nl weekblad

Dijkgraaf - Folia 1: Beste Eerstejaars

Beste eerstejaars,

Welkom aan de Universiteit van Amsterdam. Allereerst mijn felicitaties. Het zal wel niet zo voelen, maar volgens mij bevind je je op het hoogtepunt van je leven. De mens piekt zo rond het achttiende jaar, niet alleen qua hormoonniveau of fysieke conditie, maar ook intellectueel. Het vwo-examen halen is geen geringe prestatie. Weinig mensen die je aan de universiteit zult ontmoeten, zijn nog in staat hun examen scheikunde of Frans te halen. Dus: geniet van het uitzicht van de top, vanaf nu gaat het allemaal bergafwaarts.

Misschien vraag je je af: waar heb ik nu precies ja tegen gezegd? Waarom heb ik voor de UvA gekozen? Waarschijnlijk is het eerder een keuze voor de stad dan voor de universiteit geweest. Zo dichtbij of juist zo ver mogelijk van je ouders. Lekker samen met je vrienden. Of juist helemaal weg van iedereen. Of was het de kwaliteit van de horeca en het uitgaaansleven, de verlokkingen van de grote stad? Ik stel me graag voor dat het de wetenschap was die je hier heeft gebracht, maar in enquêtes blijkt die meestal voor nul procent te tellen.

Wat is het profiel van deze universiteit? Ik zou zeggen: opvallend divers, rijkgeschakeerd, veelkleurig, net als de stad Amsterdam zelf. Daar vind je ook van alles: alternatieve kroegen in de Pijp, verlopen zwervers langs de Wallen, terreinauto’s vol soapsterren in de P.C. Hooftstraat, advocaten in scherpgesneden pakken op de Zuidas, een Afghaans filmfestival in de Melkweg. Het is duizelingwekkend wat aan de UvA allemaal bestudeerd wordt: middeleeuwse alchemieboeken, internationale verdragen, medische kunstgrepen, elementaire deeltjes, de werking van ons brein, de vervoegingen van het Hettitisch, het is er allemaal.
Maar laat ik de universiteit toch in een paar woorden proberen te vatten.
Oud. De UvA is een van de oudste universiteiten van Nederland, geboren in 1632, net als Vermeer, Spinoza en Leeuwenhoek. Geen slecht jaar dus. Wist je dat die eerste hoogleraren zelfs Galileo nog een aanbod hebben gedaan? Er was toen in ieder geval genoeg ambitie.
Prestigieus. De UvA heeft een grote reputatie in onderzoek. Van ’t Hoff kreeg de eerste Nobelprijs in de scheikunde, Zeeman de tweede in de natuurkunde. En ook vandaag de dag lopen hier verhoudingsgewijs veel prijswinnaars rond.
Grootsteeds. Amsterdam is natuurlijk de enige echte stad van Nederland. Het internationale zakenleven is hier dichtbij. Amsterdam kent veel buitenlandse studenten. Om deze stad te begrijpen is Schiphol belangrijker dan de grachten van de binnenstad.
Politiek geëngageerd. De Maagdenhuisbezetting was in 1969 – heel ver voor jouw tijd; zelfs ik kon toen nog maar net lezen – maar toch, de UvA staat nog steeds midden in het politieke leven. Den Haag is dichterbij dan je denkt.
Cultureel. Niet alleen is Amsterdam de theater-, kunst- en museumstad van Nederland, opvallend veel schrijvers, journalisten en presentatoren hebben aan de UvA gestudeerd. Ze komen voor die geleerdheid niet allemaal even gemakkelijk uit, maar het is wel zo.

Maar belangrijker dan die lange geschiedenis en dat prachtige onderzoek, al die colleges en hoogleraren, zullen je medestudenten zijn. Studeren doe je met elkaar. Kijk maar naar het peloton in de Tour de France. Geen enkele losse renner kan daar tegenop. Probeer dan ook deze jaren zo veel mogelijk mensen te ontmoeten. Geef daarbij het toeval een kans. Kijk buiten je eigen wereldje, ook al is dat nog zo aangenaam. Zoek niet alleen naar je sleutels onder het licht van de lantarenpaal. Volg eens een heel ander college, ontmoet studenten uit andere richtingen, ga naar een discussieavond over een onderwerp dat ver van je bed staat. Kijk uit dat je niet geïnfecteerd wordt met de ergste aandoening die je kunt oplopen: intellectuele pleinvrees.
Deze universiteit, deze studiejaren zijn de bron voor de rest van je leven. Je zult er je vrienden vinden, misschien zelfs een levenspartner. Het zal het centrum van alle vernieuwingen zijn. Pak dus je kansen. Omhels je leven, omhels je stad, omhels je studie en omhels je universiteit!

Robbert Dijkgraaf is universiteitshoogleraar mathematische fysica.