Folia.nl weekblad

>Wetenschappers zouden vaker hun stem moeten verheffen, zegt de voorzitter van NWO, Jos Engelen.
>Engels sprak gisteren in Spui25 over de verhouding tussen de overheid en wetenschappers.

‘Revenge of the Nerds,’ zo betitelde hoogleraar en KNAW-president Robbert Dijkgraaf het voorstel van Jos Engelen voor de oprichting van een nationale bond die de belangen van onderzoekers behartigt. Engelen, hoogleraar experimentele fysica en voorzitter van onderzoeksfinancier NWO, verdedigde afgelopen maandag in Spui25 de stelling ‘Wetenschappers moeten zich niet laten programmeren’ en sprak over de gevaren van wetenschappelijk onderzoek dat van te voren is ingekaderd door ambtenaren.
Ter illustratie kwam hij met een anekdote over ‘joint programming’, een Europees initiatief voor gemeenschappelijk wetenschappelijk onderzoek waarbij de onderzoeksthema’s van te voren zijn vastgesteld. Engelen was aanwezig op de bijeenkomst waar deze thema’s geselecteerd werden en constateerde tot zijn stomme verbazing dat er alleen maar ambtenaren in de zaal waren.

Engelen: ‘Op zich is samenwerking op Europees niveau een goed initiatief, maar het gaat mis als ambtenaren de onderzoeksthema’s verzinnen.’ Volgens Engelen is het belangrijk dat wetenschappers zich eigenaar voelen van een thema, wil het onderzoek tot bloei komen. Hij is daarom van mening dat wetenschappers een leidende rol zouden moeten opeisen in de selectie van de thema’s, de verdeling van de financiële middelen en de uitvoering van onderzoek.

‘Als wetenschappers zich laten programmeren dan loopt vernieuwend onderzoek groot gevaar. Ik kan wel duizenden voorbeelden noemen van ongeprogrammeerd onderzoek met baanbrekend resultaat, zoals de ontdekking van penicilline,’ zei Engelen. Toch benadrukte hij dat hij ambtenaren niets verwijt en stak hij de hand in eigen boezem.

‘Wij hebben geen last van de ambtenaren, zij hebben juist te weinig last van wetenschappers. Wat ontbreekt is de luis in de pels. Wetenschappers moeten hun stem verheffen. Zoals de Landelijke Studentenvakbond de luis in de pels is bij de politiek en onderwijsinstellingen, zo zouden wetenschappers ook een bond voor hun belangen moeten vormen.’ Of een dergelijke bond daadwerkelijk zal worden opgericht is nog onzeker. Robbert Dijkgraaf toonde zich in ieder geval erg enthousiast en kwam al met een pakkende titel. Het wachten is nu op de reacties van andere ‘nerds’. (Julie de Graaf)