Folia.nl weekblad

>Universiteiten denken flink na over hoe de extreme stijging van het aantal eerstejaarsstudenten moet worden opgevangen.
>Maar of die studenten allemaal zullen komen is de vraag. Universiteiten roepen inmiddels, een maand voor Prinsjesdag, om meer geld.

Alle Nederlandse universiteiten hebben dit jaar te maken met een extreem grote inschrijving van eerstejaarsstudenten. Als een van de vier algemene brede universiteiten (naast Groningen, Leiden en Utrecht) en als universiteit van de hoofdstad, heeft de UvA te maken met een wel erg extreme stijging: van zesduizend in 2008 naar negenduizend eerstejaars dit jaar. De dramatische stijging doet zich bij vrijwel alle opleidingen voor: van wiskunde tot scandinavistiek, van kunstgeschiedenis tot rechten en economie, overal zitten de collegebanken en werkgroepen dadelijk bomvol. Nog wat voorbeelden: Engels gaat van vijftig naar honderdvijftig, Spaans van een dikke vijftig naar bijna honderd, kunstgeschiedenis van een kleine honderd naar bijna tweehonderd. Nog meer: geschiedenis van 150 naar 260, media en cultuur van 320 naar 450, rechten van 580 naar 960, wiskunde van 20 naar 40, economie van 550 naar meer dan duizend en zo kunnen we nog even doorgaan.
‘We zijn wel allemaal enigszins zenuwachtig, maar toch vol goede moed dat we ook bij deze enorme groei inspirerend onderwijs kunnen blijven geven en ook aankunnen’, zegt Carla Dauven-van Knippenberg, universitair hoofddocent bij Duits, dat vorig jaar acht eerstejaars had, maar nu al op 32 zit.

‘We hebben net nog een student-assistent aangevraagd We hopen zeer dat deze aanvraag nog kan worden gehonoreerd, maar meer personeel krijgen we niet. We zullen onze onderwijsmethode moeten gaan aanpassen, wat overigens niet betekent dat we hoorcolleges willen gaan geven. We zullen meer in teams gaan werken, ook met de hulp van studenten van de onderzoeksmaster, die als tutorial ervoor kiezen, een bachelormodule te gaan begeleiden om zo het academische werkterrein van een wetenschapper ook van die kant te leren kennen.’
Maurice Oudejans, hoofd van het onderwijsinstituut van de Faculteit Economie en Bedrijfskunde is minder zenuwachtig. Hij verwacht dat de er lang geen duizend studenten aan de opleiding economie en bedrijfskunde zullen beginnen. Oudejans:  ‘Wij hebben inmiddels onderzoek verricht naar waar die grote aanmelding vandaan komt. Demografische factoren zijn het in elk geval niet. Wat vermoedelijk is gebeurd, is dat door de invoering van het nieuwe online inschrijvingssysteem Studielink, studenten zich voor veel verschillende studies hebben aangemeld. Bij ons moeten alle studenten die zich aanmelden echter een intakegesprek voeren. Daarna moeten ze dat gesprek bevestigen via een formulier dat ze ons moeten sturen. Van de achthonderd studenten die inmiddels een intake hebben gehad, hebben er nu zeshonderd het formulier teruggestuurd. Er komen natuurlijk nog een aantal formulieren binnen en op de eerste collegedag staan er ook altijd een aantal mensen gewoon op de stoep. Al met al rekenen we op een 750 eerstejaars en daarvoor hebben we voldoende ruimte. We gaan van veertien naar achttien propedeusegroepen en dat moet voldoende zijn.’
Studielink maakt het mogelijk dat studenten zich centraal voor maximaal vier verschillende studies online aanmelden. ‘Toen de aanmelding nog liep via de IB-Groep, kon dat niet’, zegt een woordvoerster van Studielink. ‘Toen kon je je voor maximaal één studie centraal aanmelden. Wilde je meerdere studies volgen, dan liep die aanmelding via de eigen universiteit.’ Door Studielink is het dus heel makkelijk geworden je aan te melden voor een tweede, derde of vierde studie. Het systeem werd overigens vorig jaar al ingevoerd. ‘In 2008 zagen we een kleine stijging, nu een hele grote. Misschien omdat het systeem bij studenten inmiddels bekender is’, zegt de woordvoerster.
Rechtendecaan Edgar du Perron ziet vooralsnog geen grote logistieke problemen opdoemen aan zijn faculteit. ‘Als al die eerstejaars echt allemaal komen zal het grootste probleem de werkgroepen worden. Om daaraan deel te kunnen nemen zullen we de regels moeten aanscherpen. Derde- of vierdejaarsstudenten die nog eens een eerstejaars vak willen volgen of studenten van een andere studierichting zullen dan niet aan die werkgroepen deel kunnen nemen.’ Dat het aantal eerstejaars zo zou toenemen werd de afgelopen maanden geleidelijk zichtbaar in de UvA-statistieken, dus veel opleidingen hebben al geprobeerd zich ertegen te wapenen. Du Perron: ‘We zagen het natuurlijk al aankomen, dus we hebben geld gereserveerd voor extra docenten.’ De rechtendecaan verwacht bovendien dat de soep niet zo heet zal worden gegeten als hij wordt opgediend. ‘Van de duizend eerstejaars zullen er zeshonderd intensief van het onderwijs gebruik maken, de rest studeert extensief omdat men erbij werkt of druk is in een studentenvereniging. Die studenten leggen in de regel ook minder druk op de onderwijsfaciliteiten.’
Rector magnificus Dymph van den Boom zal later, wanneer zij met het volledige College van Bestuur over de kwestie heeft vergaderd, een uitgebreidere reactie geven, maar wil al wel kwijt, dat als de vooraanmelding reëel blijkt dit vooral financiële consequenties zal hebben. ‘De vaste pot met geld voor het hoger onderwijs blijft al jaren gelijk. Die moet nu door meer studenten worden gedeeld met als gevolg dat er minder geld per student beschikbaar is. Het variabele deel van Rijkssubsidie, het deel dat is gebaseerd op het aantal studiepunten dat aan een instelling wordt behaald, krijgen we pas als die punten ook daadwerkelijk zijn vergaard. Dat geld komt dus meestal pas na een jaar of twee. Ik vind de huidige situatie ernstig genoeg om de minister te  vragen de bestaande financieringssystematiek eenmalig te doorbreken en de Rijkssubsidie nu al toe te kennen en uit te betalen.’ Hoe de Rijksbegroting van OCW er op Prinsjesdag uit zal zien is ondertussen nog onderwerp van gesprek binnen het kabinet. ‘Maar bezuinigen kan nu natuurlijk helemaal niet’, zegt Van den Boom beslist.
Decaan Du Perron pleit er voor dat er komend jaar stevig wordt onderzocht of de enorme toeloop inderdaad door Studielink komt of een andere oorzaak heeft. ‘Misschien is het eenmalig en dan zitten we volgend jaar ineens in een dip.’ Dat de toeloop wordt veroorzaakt door de financiële crisis, waardoor studenten kiezen voor een baanzekere studie, zou kunnen, maar zeker is het niet, want hoogst baanonzekere studies als de kleine talen of muziekwetenschap kennen de toeloop ook. Du Perron: ‘Misschien gaan alle mensen die normaal na de middelbare school eerst een jaartje gaan werken of een lange reis maken, nu direct naar de universiteit en hebben we te maken met een incidenteel dubbel cohort.’ (DW)