Folia.nl weekblad

>Op 9 november is het precies twintig jaar geleden dat de Berlijnse Muur viel.
>‘Een dictatuur in haar bloei is onverslaanbaar,’ zei presentator en schrijver van Tsjechische afkomst Martin Šimek tijdens een debat  hierover in het Allard Piersonmuseum.

‘Ik zou graag het optimisme uit die tijd terug zien,’ zei staatssecretaris Frans Timmerman van Europese Zaken op 27 oktober tijdens een debat over de val van de Muur, georganiseerd door de afdelingen geschiedenis en Europese studies. Timmerman debatteerde met de van oorsprong Tsjechische presentator en schrijver Martin Šimek en documentalist Angelika Wendland, geboren in de toenmalige DDR. Ze waren naar de UvA gekomen om stil te staan bij dit historische moment. Timmermans vertelde hoe hij in november 1989 met een paar vrienden in zijn blauwe Toyota Starlet stapte en naar Berlijn reed. Timmermans: ‘Dit was iets waar we bij wilden zijn. Eenmaal aangekomen deelden we mee in de euforie.’

Šimek en Wendland haalden persoonlijke herinneringen op aan hun tijd onder de communistische regimes. Šimek vluchtte uit Praag in 1968. ‘Ik word gek van het idee dat mensen hebben dat wij in Oost-Europa ook maar iets aan dat vreselijke systeem hadden kunnen doen! Een dictatuur in haar bloei is onverslaanbaar.’

Wendland kwam in 1972 naar Nederland, nadat ze was vrijgekocht door de Bondsrepubliek Duitsland. Wendland: ‘Ik stond klaar met mijn koffertje in Berlijn en wist niet of ik ooit nog mijn familie en vrienden terug zou zien. Toen bijna twintig jaar later de Muur viel, heb ik alleen maar huilend voor de televisie gezeten.’

Na hun verhalen was het woord aan de aanwezige studenten. Staatsecretaris Timmermans vroeg het publiek om uit te leggen wat vrijheid voor hen betekent. Het viel Šimek op hoe divers de antwoorden waren en dat veel studenten durfden toe te geven het niet precies te weten. Šimek concludeerde dan ook dat vrijheid betekent dat je mag twijfelen en dat je die twijfel ook mag uiten. Timmermans beaamde dit. ‘Een dictatoriaal regime is wel bang, maar twijfelt nooit. Twijfel is een van de mooiste begrippen van onze pluriforme samenleving.’ (Julie de Graaf)