Folia.nl weekblad

^{Foto: Mantelmeeuw}

>Instituut voor Biodiversiteit ontwikkelt ‘GPS-rugzakje’, waarmee vogels gedetailleerd kunnen worden gevolgd.
>Het vogelvolgsysteem biedt mogelijkheden om het gedrag van dieren te besturen.

Willem Bouten en Judy Shamoun-Baranes van het Instituut voor biodiversiteit en ecosysteemdynamica (Ibed) en Edwin Baaij van het Technologiecentrum van de UvA hebben in samenwerking met Kees Camphuysen van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoekt een ‘GPS-rugzakje’ ontwikkeld  waarmee vogels tot op het kleinste detail kunnen worden gevolgd. Het is voor het eerst dat een dergelijk systeem met zo’n hoog detailniveau de gehele trekweg en dagelijkse activiteiten van vogels laat zien.
Voor het onderzoek zijn wilde kleine mantelmeeuwen op Texel voorzien van rugzakjes met GPS-loggers. De vogels vertrokken in de zomer van 2008 en keerden vorige maand terug op het Nederlandse vasteland, hun 'rugzakjes' vol informatie. Hoewel al eerder onderzoek gedaan is naar het trekgedrag van mantelmeeuwen, was het tot nu toe niet haalbaar om vogelbewegingen met zo veel detail te registreren dat inzicht verkregen kon worden in hun gedrag, bijvoorbeeld bij het zoeken naar voedsel.

Het UvA-trackingsysteem biedt mogelijkheden om het gedrag van dieren te besturen en daarbij waardevolle wetenschappelijke kennis op te doen, die duidelijke praktische toepassingen heeft. Zo wordt de kennis over vliegbewegingen van vogels nu al gebruikt voor het vergroten van de veiligheid van militaire luchtvaart door vogelaanvaringen te voorkomen. Daarnaast valt te denken aan toepassingen in de commerciële luchtvaart, bescherming van bedreigde soorten, ecologisch onderzoek, natuurbeheer, onderzoek naar door vogels overgebrachte ziektes, het vogelgriepvirus en het analyseren van de risico’s voor vogels bij het aanleggen van windmolenparken in zee.
De UvA-onderzoekers ontwikkelden zogenoemde ‘GPS-loggers’, bestaande uit een piepklein GPS-systeem, gecombineerd met een opslagmedium en een zender of ontvangertje. Dit wordt gevoed door een klein zonnepaneel. Bij elkaar weegt het systeem slechts veertien gram, waardoor het zonder al te veel hinder op de rug van een vogel gebonden kan worden.  Het meetprogramma van de GPS-logger kan via een draadloze verbinding worden aangepast en de gegevens kunnen worden uitgelezen, zonder dat de vogel daarvoor gevangen hoeft te worden. (DW)