Folia.nl weekblad

>De menselijke hersenen zijn constant in strijd tussen het verwerken van oude informatie en nieuwe informatie.
>Activatie van een ‘ schakelaar’  in het brein kan het conflict tussen leren en herinneren oplossen.

Sociale interacties vereisen dat er snel geschakeld kan worden tussen herinneringen en nieuwe ervaringen: zo moet bij een gesprek snel worden gewisseld tussen de nieuwe informatie die een gesprekspartner geeft en eerder opgeslagen informatie om correct te kunnen antwoorden.
De theorie dat leren en herinneren desondanks niet tegelijkertijd plaats kunnen vinden bestond al eerder, maar nu is er door UvA hersenonderzoekers duidelijk bewijs geleverd dat de processen van het opslaan en herinneren elkaar in de weg zitten. Mogelijk fungeert een hersengebied in het linker frontale gedeelte van het brein als 'schakelaar'.
Dit is de conclusie van het onderzoek van het onderzoeksteam, bestaande uit Willem Huijbers, Cyriel Pennartz en Sander Daselaar van de UvA, en Roberto Cabeza van Duke University (VS) dat deze week wordt gepubliceerd in PLoS Biology.

Met een geheugentaak  en een fMRI experiment stelden deze onderzoekers vast dat leren en herinneren de competitie aangaan als de processen binnen een zeer korte tijd beiden moeten plaatsvinden. In het experiment lagen de proefpersonen in een scanner en moesten aangeven of ze woorden al eens eerder bestudeerd hadden. Behalve woorden werden ook niet eerder vertoonde plaatjes op de achtergrond van het scherm geprojecteerd. Na de scan kregen de proefpersonen onverwachts een tweede geheugentaak, waarin ze werden getoetst op nieuwe afbeeldingen op de achtergrond.
De laatste test laat zien dat het opslaan van de achtergrondfoto’s veel lastiger is wanneer gelijktijdig een woord herinnerd wordt. Proefpersonen die het woord vergeten, blijken beter in staat te zijn om de foto wél op te slaan in het geheugen. Hersengebieden die betrokken zijn bij het opslaan van de foto’s  blijken uit de fMRI scans ook minder actief te zijn wanneer gelijktijdig een woord herinnerd wordt. Kortom: herinneren onderdrukt de hersengebieden die betrokken zijn bij leren, stellen de onderzoekers.
De hersenscans tonen ook aan dat één gebied - in het linker frontale gedeelte van de hersenen - leren en herinneren op hetzelfde moment wél mogelijk maakt. Aangezien opslaan en herinneren niet tegelijkertijd kunnen plaatsvinden, zou dit gebied de hersenen kunnen helpen om snel te schakelen tussen de ‘leer-’ en ‘herinnerstand’, denken de onderzoekers. In de toekomst kan worden onderzocht wat de mate en de praktische betekenis is van problemen in het schakelen tussen leren en herinneren bij patiënten en ouderen. Vervolgonderzoek zou zich ook moeten richten op de ‘schakelaar’ die de hersenscans hebben ontdekt en dan met name in hoeverre deze getraind kan worden. (AK)