Folia.nl weekblad

>A la recherche du temps perdu, het meesterwerk van Marcel Proust, speelt goed in op de actualiteit.
>Ieme van der Poel verzorgde nieuwe annotatie bij chef d'oeuvre van Proust.

Het meesterwerk van de Franse romancier en essayist Marcel Proust (1871-1922), A la recherche du temps perdu, speelt verrassend goed in op de actualiteit, zo vertelde Ieme van der Poel, hoogleraar Franse letterkunde, donderdagavond 18 september tijdens een voordracht in de Academische Club. Van der Poel hield de lezing omdat zij de annotatie verzorgt bij een nieuwe uitgave van de Nederlandse vertaling van het zevendelige boek; volgend jaar zal het eerste deel te koop zijn. Die annotatie is onmisbaar voor jongere lezers, zo verzekerde Van der Poel het grijzende publiek. Veel van de betekenis van het verhaal en de humor gaan namelijk verloren zonder kennis van de politieke en culturele mores van het Frankrijk aan het eind van de negentiende eeuw. ‘Maar ook tolerantie naar minderheden is een thema dat de schrijver juist op haast hedendaagse wijze naar voren brengt’, zei Van der Poel. ‘In tegenstelling tot wat veel critici beweren is het werk van Proust historisch.’

Zo speelt de Dreyfus-affaire een belangrijke rol in de discussies in de roman, die Proust schreef tussen 1909 en 1922. Het proces tegen de van spionage beschuldigde Joodse generaal Dreyfus verdeelde Frankrijk aan het eind van de negentiende eeuw in twee kampen. Posities die door Proust heel secuur worden neergezet, zonder overigens Dreyfus zelf op te voeren. Dit doet hij niet om zelf een positie te kiezen, maar om te laten zien hoe xenofobie en racisme kunnen ontstaan. Zo is een van de (antisemitische) hertogen in Prousts roman verbaasd dat de van oorsprong Joodse Swann zo'n ‘keurige huisvader’ is, terwijl hij toch vóór Dreyfus is. Een argument dat ook tegen de huidige staatssecretaris van Sociale Zaken Ahmed Abouthaleb is gebruikt, zo liet Van der Poel zien. ‘Juist op het moment dat de minderheden toetreden tot het parlement, ontstaan dat soort redeneringen; de loyaliteit aan het “nieuwe” land wordt dan opeens in twijfel getrokken.’ Of de nieuwe uitgave van de 'Recherche' veel nieuwe lezers zal bereiken is nog maar de vraag; de romancyclus bestaat nog steeds uit meer dan drieduizend pagina’s. (Joke de Wolf)