Studievereniging Kleio organiseerde op dinsdag 6 mei naar aanleiding van de recente ophef over het wel of niet handhaven van het verbod op Mein Kampf een thema-avond over de geschiedenis van het verboden boek.
UvA-historica Boudien de Vries, die een werkgroep geeft over verboden literatuur, mocht de avond openen met een chronologie van wie boeken verbood en waarom. De Vries maakte duidelijk dat vooral de katholieke kerk een strenge censuur oplegde aan publicaties die niet strookten met de eigen normen en waarden. Die censuur lijkt weinig effect te hebben gesorteerd. De Vries: ‘De boeken werden na een verbod alleen maar interessanter om te lezen, waarbij het voor de geestelijken achteraf moeilijk was te controleren of iemand een boek ondanks de censuur toch had gelezen.’
Seculiere censors lijken in de geschiedenis meer succes te hebben gehad. Dat bewijst de tweede lezer van de avond, Gerard Schuijt, emeritus-hoogleraar intellectueel eigendomsrecht in Leiden en oud-hoogleraar aan de UvA: ‘In het land waar het woord democratie nota bene is uitgevonden werd Sokrates al in 396 voor Christus na kritiek op de staat gedwongen de gifbeker te drinken.’ Ondanks Schuijts bescheiden inleiding – ‘Ik ben maar een simpele jurist’ – wist hij een hele rits van historisch belangrijke momenten in de censuur op te sommen.
Ook in Schuijts betoog was de kerk de grote boosdoener, vooral uit angst voor gelovigen die overstappen naar een andere religie. ‘Wilders kan nu wel stoer de Koran willen verbieden, feit is dat de paus dit in 1535 ook al een keer deed.’ Toen was er niemand die de rechtsgeldigheid van zo’n verbod toetste; tegenwoordig bepaalt de rechter of censuur door staat of kerk (on)terecht is.
Schuijt in dit verband over het misschien wel bekendste verboden boek aller tijden: Mein Kampf. ‘Dat is verboden omdat het aanzet tot haat, maar ik vind dat de rechterlijke macht het boek in zijn historische context moet zien.’ Op Schuijts terloopse sneer na kwam de klassieker in de verboden literatuur er bekaaid vanaf tijdens de lezingen, maar dat was volgens de organisatie niet zo erg. Maria Veder: ‘Aanleiding voor deze avond was weliswaar de recente ophef over Mein Kampf, maar we wilden niet verzanden in een discussie over het wel of niet verbieden van alleen dit boek en besloten daarom het geheel in een juridisch-historisch perspectief te plaatsen.’ (Tim Verlaan)
Foto: Gerard Schuijt (links) en Boudien de Vries. Foto door Jordi Huisma
Ingedeeld in: Rechten, Wetenschap, Studenten, Nieuws,
Geplaatst op 08-05-2008 00:00
Gerelateerde artikelen
Collegevoorzitter Karel van der Toorn is opeens opgestapt. Wie moet hem opvolgen?
