Folia.nl weekblad

>Experimentele training voor reguliere behandeling zorgt dat 54 procent van de alcoholisten na een jaar nog steeds van de drank af is.
>Training met joystick is gericht op cognitieve processen en associaties met alcohol.

Afkicken van drank lijkt een stuk makkelijker te worden met een nieuw ontwikkelde en experimentele training van onderzoeksers van de UvA. Door zware drinkers vier keer een kwartier testjes te laten doen waarbij ze plaatjes van alcohol virtueel van zich moeten afduwen, verandert de automatische associatie die zij maken met drank. Het onderzoek werd gedaan onder leiding van hoogleraar ontwikkelingspsychopathologie Reinout Wiers voerde, in samenwerking met de Salus Klinik in Lindow (Duitsland) en de Radboud Universiteit. De resultaten worden deze maand gepubliceerd in Psychological Science.

Deze vorm van Cognitieve Bias Modificatie (CBM) trainingen zijn gericht op de automatische processen die een rol spelen in de hunkering naar alcohol. Wiers: ‘De drang naar alcohol, zowel bij matige als bij stevige drinkers, komt voort uit een combinatie van bewuste overwegingen en automatische processen. Deze interventie is vooral gericht op de laatste.’

In de week voorafgaande aan een reguliere behandeling van drie maanden, werden de deelnemers in twee groepen ingedeeld: een experimentele groep en een controle groep. Beide groepen kregen plaatjes te zien waarop afwisselend alcoholische en non-alcoholische dranken waren afgebeeld. Hierop moesten ze reageren door een joystick naar zich toe te trekken of van zich af te duwen, terwijl ze reageerden op de vorm van het plaatje, bijvoorbeeld ‘duw liggende plaatjes’ en ‘trek rechtopstaande plaatjes’.

Door een plaatje weg te duwen, verkleinde het plaatje op het computerscherm; door het naar zich toe te trekken, vergrootte het plaatje. In de experimentele groep duwden de deelnemers plaatjes met alcohol met behulp van een joystick van zich af en plaatjes met non-alcoholische dranken naar zich toe. Deelnemers van de controlegroep duwden en trokken alcohol plaatjes even vaak, of deden helemaal geen training.

Volgens Wiers werkt de training doordat de automatische associaties tussen alcohol en toenadering worden veranderd. Bij alcoholisten die deze associaties in sterke mate hadden, werden die veranderd in automatische associaties tussen alcohol en vermijding. Door tijdens een CBM training alcoholische plaatjes telkens weg te duwen, worden er hersengebieden geactiveerd die deze automatische processen beinvloeden.

Vijftien maanden na de experimentele training, bleek dat 54 procent van de patiënten die de training volgde, nog steeds was gestopt, ten opzichte van 41 procent van de patiënten die de training niet volgden: een winst van 13 procentpunten. Wiers: ‘De training is dus geen magic bullet voor iedereen. Het geeft aan dat het alleen werkt op dat automatische, onbewuste deel, maar ik had vooraf nooit verwacht dat het zo’n winst zou opleveren na zo’n lange tijd.’

CBM training vormt een aanvulling op bestaande gedragstherapeutische behandelingen, die trachten mensen bewust te maken van irreële gedachten en deze te vervangen door functionele gedachten. Hoewel cognitieve gedragstherapie bewezen effectief is in de behandeling van verslavingsproblematiek, blijkt deze interventie niet erg effectief in het beïnvloeden van automatische cognitieve processen. Dit maakt mensen gevoelig voor terugval. De bevindingen van Wiers en collega’s wijzen erop dat een korte CBM-interventie in aanvulling op de conventionele behandeling de automatische toenaderingsreactie op alcohol kan veranderen en het behandelingsresultaat kan verbeteren. (FB)