Folia.nl weekblad

>Debat over nieuwe boek van essayist en UvA-alumnus Bas Heijne.
>‘Om je positie veilig te stellen in de Nederlandse elite moet je je voortdurend conformeren.’

Het ontbreken van een reële toon in het politieke debat vormt de grootste kloof tussen burger en politiek. Dat zei columnist en essayist Bas Heijne bij de presentatie van zijn nieuwe boek Harde liefde, waarin hij het politiek klimaat in Nederland de maat neemt. Op 31 mei ging hij in debat met James Kennedy, hoogleraar Nederlandse Geschiedenis, en Tofik Dibi, kamerlid voor GroenLinks, over onvrede in Nederland. Het debat werd geleid door Elsevier-hoofdredacteur Arendo Joustra.

‘De Nederlandse elite is heel open. Om daarin je positie veilig te stellen moet je je continu conformeren. Dat leidt tot een debat dat veel wegheeft van klassiek ballet. Iedereen doet wat je verwacht, alsof de burger achterlijk is en niet doorheeft waar het werkelijk om gaat,’ zei Heijne.

Volgens Kennedy nemen Nederlandse politici een schizofrene houding aan ten opzichte van de burger: enerzijds voelen politici dat ze in gesprek moeten gaan met burgers om hun vertrouwen te winnen, anderzijds vertrouwen ze die burger niet. ‘Nederlandse politici spreken neerbuigend over burgers.’ Volgens Dibi moeten politici ook niet te dicht bij burgers willen staan. Hun interesse wordt ook wel gewekt door de politiek zelf. ‘Burgers zijn juist heel begaan met concrete besluitvorming.’

Heijne overdrijft volgens Kennedy de onvrede die er nu zou heersen. ‘Onvrede komt in cycli, dat is een normaal proces. Ze wordt nu wel gevoed door de nieuwe media en wat dat betreft is er wel sprake van een nieuw fenomeen, maar ze is vooral waarneembaar in het virtuele landschap.’

Volgens Heijne is die verhouding niet zo eenduidig. ‘Burgers zijn de media. We zijn veel meer verstrengeld met het medialandschap dan voorheen.’ Politici erkennen volgens hem onvoldoende de voortdurende zoektocht van mensen naar een identiteit. ‘Er heerst altijd onvrede bij mensen. De groepsdruk kan zo verstikkend werken dat het individu daar uit wil ontsnappen. Dat maakt dat hij wederom op zoek moet gaan. Het idee dat er pas een gemeenschap is wanneer alles gemeenschappelijk is, is te dwingend. Maar dit wordt nooit direct benoemd. De taal heeft zich vermomd teneinde de angst te worden overspoeld toe te dekken.’ (Onno la Rivière)