Folia.nl weekblad

>Dat geldt zowel in het basis- als in het voortgezet onderwijs.
>Hoewel docenten dit intuïtief wel wisten, was er nooit eerder wetenschappelijk onderbouwing voor.

Leerlingen presteren beter op school als ze een positieve relatie met hun leraar hebben. Opmerkelijk is dat dit niet alleen geldt voor jonge kinderen maar ook op de middelbare school. Dat concluderen onderwijskundigen en pedagogen van de UvA en de Universiteit Utrecht. Zij onderzochten hoe de relatie tussen leerling en leraar schoolprestaties kan beïnvloeden en hoe docenten zich daarbij voelen.

De onderzoekers vergeleken 99 verschillende studies uit de internationale wetenschappelijke literatuur. Hieruit bleek onder meer dat jongens zich in het geval van positieve relaties meer betrokken en gemotiveerd voelen op school. Meisjes gaan beter leren. Daarnaast bleken vooral kinderen uit lagere sociaaleconomische milieus te profiteren van een warme relatie met de leraar. Zij voelden meer betrokkenheid en presteerden beter. Er is meer onderzoek nodig om precies uit te zoeken hoe affectieve relaties en leeropbrengsten op elkaar inwerken.

Helma Koomen, universitair docent aan de afdeling onderwijskundige en pedagogische wetenschappen, leidde het onderzoek naar het belang van een goede relatie tussen leraar en leerling.

Koomen: ‘Opmerkelijk is dat het stimuleren van positieve relaties vooral van belang lijkt in het voortgezet onderwijs en in het bijzonder voor kinderen uit lagere sociaaleconomische milieus. Vaak neemt de motivatie om te leren op latere leeftijd af. Juist dan maakt het kennelijk uit of je een warme band met je leraar hebt. Je zet je als leerling dan als het ware in voor die docent. Bij jongere kinderen ligt het anders. Basisschoolleerlingen hebben vooral last van een negatieve relatie met een juf of meester, hoewel positieve relaties ook voor hen een gunstig effect hebben. Het is voor jonge leerlingen in de eerste plaats van belang negatieve of conflictueuze relaties te vermijden.’

Persoonlijke relaties zijn ook van belang voor docenten, blijkt uit het onderzoek. Leerkrachten ontlenen voldoening en zingeving aan persoonlijke relaties met leerlingen, terwijl ongunstige relaties negatieve emoties oproepen. Niet probleemgedrag in het algemeen, maar gedrag dat leidt tot een conflictueuze relatie met de leraar, draagt vermoedelijk vooral bij aan werkstress.

Jantine Spilt, in 2010 gepromoveerd aan de UvA en nu post-doc aan de VU, die dit deel van het onderzoek onder haar hoede had, benadrukt dat veel schoolleiders en leraren weliswaar intuïtief aanvoelen dat relaties met leerlingen belangrijk zijn, maar dat expliciete kennis ontbreekt om het pedagogisch handelen te verbeteren. ‘Het zou goed zijn als er meer aandacht op scholen is voor de relationele vaardigheden van leraren, aangezien deze niet alleen het welzijn van leerlingen maar ook het welbevinden van leraren beïnvloeden.’ 

De reviewstudie ‘Leraar-leerlingrelaties, schools leren van leerlingen en welbevinden van leraren’ is uitgevoerd door UvA-wetenschappers Helma Koomen, Jantine Spilt, Debora Roorda en Frans Oort en onderzoeker van de Universiteit Utrecht Jochem Thijs. (UvA/FB)