Folia.nl weekblad

>‘Het virus onttrekt zich aan de natuurlijke antistoffenrespons,’ zeggen onderzoekers Schuitemaker en Bunnik van het AMC in nature medicine.
>Het virus haalt volgens hen ‘een truc’ uit.

Het HIV-virus wordt steeds resistenter tegen antistoffen. Dat schrijven onderzoekers van het AMC in een artikel dat zondag online wordt gepubliceerd in Nature Medicine. Het virus dat twintig jaar geleden circuleerde, was makkelijker te neutraliseren dan virus van recenter datum. Dat suggereert dat het HIV-virus zich aanpast aan de afweerreactie van de gastheer. De lat voor een nog te ontwikkelen vaccin komt daarmee nog hoger te liggen.

Bij een afweerreactie op een virusinfectie neutraliseren bepaalde witte bloedcellen, de zogenoemde B-lymfocyten, een binnendringend virus door antistoffen aan te maken. Het blijkt dat deze immuunrespons de evolutionaire ontwikkeling van het meest voorkomende HIV-virus (HIV-1) beïnvloedt.

Dat concluderen Hanneke Schuitemaker en Evelien Bunnik, onderzoekers van het AMC. Ze vergeleken het virus van patiënten die twintig jaar geleden geïnfecteerd raakten met het virus van patiënten die recenter geïnfecteerd werden. In de tussenliggende periode bleek het HIV-1 virus te zijn veranderd. Het HIV-virus heeft zich in de loop van de tijd aangepast aan de afweerreactie van de gastheer en is resistenter geworden voor antistoffen, schrijven zij in
Voor de huidige combinatietherapie heeft het nieuwe inzicht geen gevolg, omdat deze therapie al zo effectief is dat antistoffen geen toegevoegde waarde hebben.

Het nieuwe inzicht dat het HIV-virus zich aanpast aan de afweerreactie van de gastheer, is wel van belang vanwege de consequenties voor vaccinontwikkeling. Veel onderzoek is erop gericht een vaccin te ontwikkelen op basis van antistoffen. ‘Op basis van andere vaccins die bescherming bieden tegen virusinfecties is ook voor HIV de hoop gevestigd op een vaccin dat antistoffen kan opwekken’, aldus Schuitemaker. ‘Die moeten het gaan doen. Nu blijkt echter dat het virus zich aan het onttrekken is aan de natuurlijke antistoffenrespons. De lat wordt dus hoger gelegd.’

Een vaccin dat antilichamen opwekt voordat het virus het lichaam binnenkomt, moet nog betere of sterkere antistoffen opwekken om effectief virussen te kunnen neutraliseren. Schuitemaker: ‘Dit onderstreept dat we er nog lang niet zijn, hoewel er inmiddels ook al een aantal veel krachtiger antistoffen zijn.’ Dat is hoopvol, dat zouden de vaccintargets moeten worden.’ (AMC/DW)