Folia.nl weekblad

Duitslandpromovendi van over de hele wereld verzamelden zich vorige week in Amsterdam voor het eerst voor een gezamenlijke internationale conferentie over Duitsland en Duitslandstudies.

Het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) organiseerde de conferentie samen met twaalf centra voor Duitsland- en Europastudies uit Europa, Noord-Amerika en Azië. Meer dan dertig promovendi uit onder meer Amsterdam, Berkeley, Leiden, Parijs, St. Petersburg, en Tokio presenteerden hun onderzoek in Amsterdam. Zij discussieerden met elkaar en met gerenommeerde wetenschappers van alle betrokken centra over politieke, economische, culturele en historische aspecten van de globalisering en de betekenis daarvan voor de geschiedenis en de huidige positie van Duitsland.

‘De conferentie moet de basis vormen voor een groot netwerk van jonge wetenschappers en voor de centra voor Duitslandstudies’, zegt Ton Nijhuis, wetenschappelijk directeur van het DIA. ‘Voor jonge Duitslandonderzoekers is het ook daarom interessant om met elkaar in contact te treden omdat elk land in de wereld en zeker in Europa een band met Duitsland heeft. Elk land heeft zijn eigen nationale hang-up met Duitsland. Dat werkt door in de beeldvorming en ook in het onderzoeksgebied. Studenten en promovendi Duitslandstudies denken dus vaak dat ze objectief onderzoek doen, maar in feite heeft dat onderzoek een sterke nationale bias. De vraag hoe je Duitsland bestudeert is afhankelijk van waar je het bestudeert. Dat moet iedereen zich realiseren.’

De wetenschappers confereerden aan het eind van de vierdaagse conferentie over de toekomst van hun vakgebied. ‘Er is geen reden om aan de toekomst van Duitslandstudies te twijfelen’, zegt Nijhuis, ‘maar dit soort interdisciplinaire studies worden wel structureel geconfronteerd met de vraag hoe interdisciplinair zo’n opleiding moet zijn en hoe een opleiding als Duitslandstudies in het academische landschap moet worden gesitueerd. Interdisciplinaire opleidingen moeten vaak door erg dikke facultaire muren heen om hun opleidingsprogramma te realiseren.’ Aan de Freie Universität in Berlijn kampte men tot voor kort met hetzelfde probleem. ‘Maar daar is een groot centrum opgezet voor alle interdisciplinaire Regiostudies. Dat wordt prominent naar voren geschoven.’
In Nederland opereren veel Regiostudies min of meer op hun eentje binnen (meestal) de letteren- of geesteswetenschappelijke faculteit. Aan de UvA bestaan verschillende Europese Regiostudies, maar je zou je kunnen voorstellen dat je voor die opleidingen een soort “disciplinaire kern” invoert. Europese studies is bijvoorbeeld een eigenstandig onderzoeksgebied geworden met een eigen theorie, een eigen citatiegemeenschap, een eigen tijdschrift. De opleiding abstraheert feitelijk van tijd en ruimte, maar het zou ook kunnen dienen als paraplu voor een aantal interdisciplinaire regiostudies.’ (DW)