Folia.nl weekblad

>Zoektocht naar meest basale opbouw van het heelal.
>7000 wetenschappers gaan werken met de LHC, een ondergrondse ring van 27 kilometer lang. 

 

Woensdag tien september vond hèt natuurkundige evenement van het jaar plaats: de start van de LHC ofwel de Large Hadron Collider, de grootste deeltjesversneller ter wereld. Komende jaren zullen zo’n zevenduizend wetenschappers uit meer dan tachtig landen met behulp van deze deeltjesversneller natuurkundige experimenten uitvoeren. Zij gaan werken in Cern, het Europese centrum voor deeltjesonderzoek te Genève. Vanuit Nederland nemen tientallen onderzoekers van het Nikhef, het kernfysica-instituut waar ook de UvA bij betrokken is, deel aan de projecten.   

De LHC bestaat uit een 27 kilometer lange ondergrondse ring die deels in Frankrijk en deels in Zwitserland ligt. In de versneller worden met uiterst hoge snelheid protonen op elkaar af geschoten, zodat als deze botsen ze uiteen spatten in een heel scala aan subdeeltjes. De wetenschappers hopen met hun experimenten meer te weten te komen over hoe ons heelal op het meest basale niveau in elkaar zit. De komende paar jaar zijn de ogen met name gericht op het vinden van het zogenoemde Higgs-boson. Dit is een elementair deeltje dat andere deeltjes hun massa zou moeten geven; maar tot nu toe is het deeltje nooit waargenomen.

In het Nikhef vond een persconferentie plaats waarbij via een live verbinding contact zou zijn met het controlecentrum in Genève. Helaas liet de techniek het afweten. Wereldwijd was er zo veel belangstelling voor het evenement dat allerlei communicatielijnen overbezet waren. De grote belangstelling was ook te zien aan de diversiteit van de naar het Nikhef gekomen pers: er waren niet alleen journalisten van wetenschapsbladen aanwezig, maar ook van media als het Jeugdjournaal en Privé. Live videobeelden kregen zij niet te zien, maar uiteindelijk lukte het wel om op een laptop via Skype verbinding te krijgen met een onderzoeker in het controlecentrum. Zo kon onder meer toch het applaus in Genève worden gehoord op het moment dat de eerste protonenbundel een volledige rondje had afgelegd.

In de aanloop naar de start van de deeltjesversneller zijn er diverse rechtszaken geweest om de start te voorkomen: er zou namelijk de mogelijkheid zijn dat er bij de experimenten zwarte gaten worden gevormd die de aardbol kunnen opslokken. Op de persconferentie werd duidelijk gemaakt dat dit onzin is. ‘De energie waarmee straks in de versneller twee protonen op elkaar botsen, staat gelijk aan de kinetische energie van een vliegende mug’, zei Frank Linde, directeur van het Nikhef. Dat mag dan veel zijn voor een proton, in absolute zin is het dus heel weinig. (NB)