Folia.nl weekblad

>In de reeks lezingen ‘De Stelling van.......’ was gisteren de beurt aan muziekwetenschapper Henkjan Honing.
>Hij verdedigde de stelling dat ‘wij allemaal’ muzikale dieren zijn.

‘Mensen horen graag muziek in geluiden die dieren maken. Het trommelen van apen, zingen van walvissen en vogels of het gezamenlijk brullen van kikkers klinkt misschien ritmisch, maar het is moeilijk als muziek te beschouwen. Dieren missen namelijk de fundamentele eigenschap om de maat te horen.’ Dit zei muziekwetenschapper Henkjan Honing gisteren in Spui25, waar hij de stelling ‘Wij zijn allemaal muzikale dieren’ verdedigde. Honing ging in op het verschil in muzikaliteit tussen mens en dier. Bij mensen is dit maatgevoel aangeboren, vertelde Honing. Hij haalde experimenten aan waaruit bleek dat zelfs twee dagen oude baby's de maat in een herhalend ritme herkennen.

Toch is er een kleine groep mensen die niet over de aangeboren vaardigheden bezitten om muziek te kunnen herkennen en waarderen. ‘Dit verschijnsel heet amusie’, legde Honing uit. ‘Het is een verzameling afwijkingen die maar heel zelden voorkomt.’ Dat mensen zichzelf vaak als a-muzikaal kwalificeren, ligt volgens Honing dan ook eerder aan het verwarren van een geringe zangkwaliteit met toondoofheid. ‘Vals zingen is bijna altijd een gebrek aan oefening, niet aan cognitieve vaardigheden.’ Dieren hebben deze vaardigheden niet en dat maakt volgens Honing het grote verschil. ‘De essentie van muziek ligt niet in het doen, maar in het luisteren en dat kunnen dieren niet.’
Toch noemde Honing een mogelijke uitzondering: Snowball, de dansende kaketoe. Op youtube hebben miljoenen mensen Snowball ritmisch zien meedansen op een liedje van de Backstreetboys. Honing vermoedde dat de kaketoe gewoon zijn baasje imiteerde in de bewegingen die hij maakte, maar was wel onder de indruk. ‘Dit zou kunnen wijzen op een directe relatie tussen bepaalde vogels die spraak kunnen imiteren en de imitatie van ritme. Het is nog slechts een hypothese, maar hij staat zeker op de onderzoeksagenda.’ (Julie de Graaf)