Folia.nl weekblad

> Misschien moet de voormalige kampbewaker John Demjanjuk in Duitsland terecht staan
> In dat geval zullen vier hoogleraren van de UvA de nabestaanden van slachtoffers van het concentratiekamp Sobibor adviseren.

Het is mogelijk dat de Verenigde Staten de 89-jarige Demjanjuk aan Duitsland gaat uitleveren, ondanks medische bezwaren. Dit betekent wellicht een proces in Duitsland, als Duitsland op zijn beurt niet besluit om het proces op medische gronden af te blazen. Demjanjuk zal dan terecht staan voor medeplichtigheid aan de moord op 29.000 joden in Sobibor.
Vier UvA-hoogleraren zullen bij het eventuele proces de medeaanklagers, nabestaanden van Nederlands-joodse slachtoffers van Sobibor, adviseren, namelijk Abram de Swaan, hoogleraar Sociale wetenschap, Selma Leydesdorff, hoogleraar Sociale Geschiedenis, Harmen van der Wilt, hoogleraar Internationaal Strafrecht en Johannes Houwink ten Cate, hoogleraar Holocaust- en genocidestudies. Ten Cate schreef een opinie over deze mogelijke rechtzaak in de NRC next van 4 mei. 'Er hebben zich drie overlevenden van Sobibor en negen gezinsleden van slachtoffers van dat kamp aangemeld, die als zogeheten Nebenkläger willen deelnemen aan het proces.' meldt ten Cate daar.

In Israël is de Demjanjuk ter dood veroordeeld vanwege zijn rol in vernietigingskamp Treblinka, maar daarvan is hij in hoger beroep vrijgesproken. 'Zijn vrijspraak in Israël was terecht.' meent ten Cate in zijn opinie, maar 'de Duitse justitie weet zeker – op basis van historische documenten, niet op basis van ooggetuigenverklaringen – dat Demjanjuk als ‘soldaat van de SS’ in Sobibor werkzaam is geweest. Massamoord op Joden door middel van vergassing was het enige doel van Sobibor. Daarom denken de Duitse aanklagers in termen van medeplichtigheid aan moord. Mij lijkt dat niet vreemd.'
Juist omdat Demjanjuk bestraffing vreest, zou hij volgens Ten Cate moeten worden uitgeleverd en terechtstaan. De kans op veroordeling bij dit soort verdachten is klein, maar door de processen te voeren zullen anderen misschien niet deze misstappen begaan en zullen schuldigen bang blijven voor veroordeling. 'Juist omdat de pakkans zo gering is, is het van essentieel belang dat processen als deze worden gevoerd.' (AK)