Folia.nl weekblad

>Bert Haanstra wordt vaak beschouwd als ‘voorman’ van de ‘Hollandse documentaire school’, maar die school was een filmhistorische mythe.

Over cineast Bert Haanstra (1916-1997) wordt binnen de filmwereld vaak gemeend dat hij de vooroorlogse documentairetraditie, die sterk was verbonden met de internationale avant- garde-esthethiek voortzette of navolgde. Haanstra-biograaf Hans Schoots betwijfelt dat in zijn op 8 september te verdedigen proefschrift Bert Haanstra. Filmer van Nederland. ‘Haanstra kende weinig van dit werk en als autodidact met vooral Britse invloeden ging hij al snel een eigen kant op,’ schrijft Schoots. Haanstra wordt veelal beschouwd als voorman van de “Hollandse documentaire school”, een stroming filmmakers, waartoe ook Jan Vrijman en Herman van der Horst behoorde. Deze groep Nederlandse filmers maakte films op een journalistieke manier over onderwerpen waarbij ze vaak persoonlijk betrokken waren. ‘Maar de Nederlandse documentaireproductie was te veelzijdig om haar onder één noemer te brengen,’ schrijft Schoots. ‘De ‘Hollandse documentaire school is een filmhistorische mythe.’

‘Filmer van Nederland’ is een hele toepasselijke ondertitel voor een biografie over een cineast in wiens films half of misschien wel heel Nederland zich herkende, hoewel het dan toch vooral gaat over het Nederland van de jaren vijftig en zestig, de jaren waarin Haanstra glorieerde. Het gaat om films als Glas (de eerste Nederlandse film die een Oscar won), Fanfare en De stem van het water. Schoots heeft nadrukkelijk geen persoonlijke biografie willen schrijven. ‘De biografische elementen hebben als functie licht te werpen op Haanstra als filmer.’ Niettemin leest de promotie als een volwaardige biografie, van geboorte tot aan de dood. Schoots schreef eerder een biografie van cineast Joris Ivens. Ook schreef hij mee aan een geschiedenisboek over de Nederlandse filmliga in de jaren dertig. (DW)