Folia.nl weekblad

>Bijeenkomst over Arabische opstanden helemaal vol.
>‘Om van een politieke omwenteling te spreken, moeten de zaken ook intern op orde zijn en op dit moment is dat in Egypte niet aan de hand.’

‘Er was de laatste dagen weinig te bespeuren van een echte omwenteling in Egypte, maar na de miljoenenmars van vandaag, lijkt er nu toch wel echt wat te gaan gebeuren in Cairo.’ Dat zei Atef Hamdy, politicoloog bij het instituut voor internationale betrekkingen Clingendael, dinsdag 1 februari tijdens een bijeenkomst over de Arabische opstanden. Onder begeleiding van UvA Arabist Robbert Woltering kwamen in het PC Hoofthuis vier experts aan het woord over de onrust in de Arabische wereld. De zaal was tot de nok toe gevuld.

De bijeenkomst was georganiseerd vanwege het grote belang van de recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Omdat berichtgeving slecht op gang kwam – in Egypte lagen zowel internet als de mobiele netwerken de afgelopen dagen plat -, besloten UvA-deskundigen deze middag de situatie zelf te duiden.

Joris van Duijne, analist bij media-organisatie Free Voice en gisteren teruggekomen uit Egypte, deelde zijn ervaringen met de zaal. ‘Afgelopen vrijdag brak echt de pleuris uit in Cairo. Voor mijn hotel vonden letterlijke slagvelden plaats tussen de politie en demonstraten. De eerste groep spoot met traangas, de tweede gooide molotovcocktails. Dat de demonstranten zich daardoor niet lieten wegjagen, was echt een omslagpunt. Er is toen iets wezenlijks veranderd in de mentaliteit van de demonstranten.’

Hamdy, Egypte-deskundige en ook in het land geboren, maakt zich ernstige zorgen over de situatie. ‘Wat het allemaal gaat betekenen, weten we nog niet. Om van een politieke omwenteling te spreken, moeten de zaken ook intern op orde zijn en op dit moment is dat niet aan de hand. De Egyptische oppositieleden kenden elkaar tot voor kort niet eens, laat staan dat er in de nabije toekomst een coherente oppositie zal ontstaan.’

Naast Egypte werd er ook gesproken over de situatie in Tunesië, waar heftige protesten tegen het inmiddels verjaagde regime al eerder op gang kwamen. Maaike Voorhoeve woonde voor haar promotieonderzoek over Tunesische rechtspraak anderhalf jaar in het land. Ze gaf een overzicht van de protesten die op 14 januari leidden tot het vertrek van dictator Zine El Abidine Ben Ali, die sinds 1987 aan de macht was. De protesten sloegen over naar Egypte, maar ook in Jordanië en Jemen wordt geprotesteerd.

Promovenda Maaike Warnaar was aanwezig om een vergelijking te trekken tussen de protesten nu en de Groene Revolutie in Iran de zomer van 2009. Hoewel daar ook honderdduizenden mensen de straat op gingen, leidde het niet tot het vertrek van de president. ‘De verschillen tussen die landen zijn ook heel groot,’ benadrukte ze. ‘Iran is niet Arabisch en heeft een ander soort dictatuur.’

Ook de Islamitische Revolutie die Iran in 1979 omvormden tot een islamitische staat, kon volgens Warnaar niet tot voorbeeld dienen. ‘De al aanwezige instituties en netwerken van onder andere moskeeën en geestelijken waren er al. Daar kon de nieuwe staat zo op worden gebouwd.’

Toch is de angst dat de protesten in de regio zullen leiden tot islamitische regimes nu heel groot, benadrukten alle sprekers. De Moslim Broederschap in Egypte speelt een belangrijke rol bij de demonstraties en in Tunesië is een geestelijke oppositieleider na decennia in Londen te hebben gewoond weer teruggekeerd. De vraag blijft of de revoluties zullen verlopen zoals in Turkije, en zo (gedeeltelijke) seculiere staat opleveren, of zoals in Iran. Volgens Hamdy was het risico van een islamitisch regime in Egypte tien jaar geleden veel groter. ‘Daar hoeven we nu niet meer zo bang voor te zijn.’ (FB)

Zie voor accurate berichtgeving over de situatie in de regio de website van Al-Jazeera. Daar kun je live meekijken met de demonstraties in Cairo. NRC Handelsblad houdt een live blog bij op de website.