Folia.nl weekblad

>Trauma na 09/11 en egocentrische politici oorzaak van voortdurend debat over multiculturele samenleving.
>Jean Tillie: ‘Politici willen maar een ding: macht. Ze zijn alleen met zichzelf bezig.’

‘Hoe komt het dat het debat over de multiculturele samenleving in Nederland maar niet tot rust lijkt te komen?' Op die vraag probeerde Jean Tillie, politicoloog en bijzonder hoogleraar electorale politiek, gisteren antwoord te geven in de lezingenreeks ‘de Stelling van...’ in Spui25. Dezelfde vraag besprak hij in 2008 ook in zijn boek Gedeeld land, het multiculturele ongemak van Nederland.

In zijn antwoord wees Tillie op twee mogelijke oorzaken: een nationaal trauma na de aanslagen van 09/11 en egocentrische politici. Tillie: ‘Mijn theorie is dat Nederlanders zich na de aanslagen van 11 september 2001 in één klap realiseerden dat zij in een multiculturele samenleving woonden. Dat was een traumatische ervaring waar we nu nog steeds last van hebben.’

In een zoektocht naar soortgelijke traumatische ervaringen stuitte Tillie op een studie naar Papoea’s ten tijde van de Nederlandse overheersing van Nieuw-Guinea. Tillie vond daar bepaalde kenmerken die hij terugziet in de huidige Nederlandse samenleving. ‘Het trauma van de Nederlandse overheersing leidde tot een “collectief autisme”, waarbij mensen erg gesloten werden en in zichzelf gekeerd raakten. Verder was er grote behoefte aan charismatische leiders, werd er teruggegrepen op oude tradities en was er sprake van algehele hysterie.’

Tillie vertaalde deze elementen naar de situatie in Nederland. 'Het trauma van het besef te leven in een multiculturele samenleving heeft geleid tot een gevoel van sociaal isolement. Mensen hebben steeds meer het gevoel er alleen voor te staan. Dit uit zich in een afname van het vertrouwen in de politiek.’

Ook wees Tillie op de populariteit van charismatische leiders als Fortuyn en Wilders en het opkomende verlangen naar etnisch nationalisme. Het element van hysterie herkende Tillie in het publieke debat. Tillie: ‘Er zijn bepaalde taboes in een democratisch debat, zoals het oproepen tot geweld, mensen uitsluiten van het gesprek en het schenden van de menselijke waardigheid. Al deze grenzen zijn de afgelopen jaren overschreden in het publieke debat.’

Tot slot ging Tillie kort in op de rol van Nederlandse politici. Cynisch sprak hij: ‘Politici willen maar een ding, en dat is macht. Ze zijn alleen met zichzelf bezig en daardoor komen ze niet toe aan een echt debat over mogelijk oplossingen.’ (Julie de Graaf)